Misschien zat de ruraal-geografische theorie van een kwart eeuw geleden niet verkeerd in haar verwachting dat landbouw en platteland multifunctioneler zouden worden. Wat vooral is overschat, is de mate waarin de opkomst van post-productivistische praktijken het dominante productivistische ontwikkelingsmodel daadwerkelijk zou verdringen.

Niet de maatschappelijke druk tot verandering bleek te gering; vooral het adaptieve en reproducerende vermogen van het productivistische systeem was krachtiger dan gedacht. De Werdegang van de intensieve veehouderij sinds de Reconstructie Zandgronden laat dat zien. Dat veel van de zandgebieden een kwart eeuw later opnieuw centraal staan in de stikstofproblematiek, onderstreept hoe hardnekkig een agro-industriële lock-in kan zijn.

Daarin ligt een belangrijke les voor de huidige kabinetsplannen. Wie een andere landbouw wil, kan niet volstaan met individuele boeren te vragen een andere afslag te nemen. Ook de condities die bepalen welke afslag mogelijk en aantrekkelijk is, zullen moeten veranderen. Anders dreigen we opnieuw veel beleidsinspanningen te plegen, zonder het ontwikkelingspad daadwerkelijk te verleggen.

Wil je weten hoe Joks Janssen tot deze conclusie komt ? Lees dan het hele artikel